مرتضى راوندى

622

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

البته قاتل مازيارى حتما دستگير كرده على باز را هم هر جا هست حتما گرفتار كرده آنچه را از مردم برده است مسترد و عايد داشته و از تفنگچيان كنار تخته هم مؤاخذهء شديد نموده ، آنچه را هم كه از قوافل و غيره گرفته‌اند استرداد نموده ، مرتكبين قتل و سرقت را هم محبوس داشته مراتب را اطلاع دهيد ، به عرض برسد و حكم لازم در سياست و تنبيه آنها صادر شود - سلطان عبد الحميد . » « 1 » در نامهء بدون تاريخ ديگرى ، عين الدوله برحسب امر شاهنشاه ، بوسيلهء تلگراف ، به عموم حكام ولايات دستور مىدهد كه كارها را تفكيك كنند : « كليهء امورات مرجوعه به دفترخانهء مباركه را از تظلمات ارباب حقوق و صورت حقوق متوفيات و استدعاى برقرارى در حق ورثه ، بلااستثنا ، آنچه راجع به كشورى است مستقيما به وزارت جليلهء ماليه و آنچه راجع به لشكرى است مستقيما به وزارت جليلهء جنگ ، اظهار و جواب را از وزارت مزبوره بخواهند . » « 2 » در نامهء بدون تاريخ ديگرى ، چنين مىخوانيم : « . . . شب نوزدهم محرم ، كريم خان بوير احمدى و اسد خان با وى ، با جمعيت زيادى ، به محل رستم كه جزو ممسنى است ، ريخته چهل نفر از اهالى رستم را كشته و جمعى را زخمدار كرده و عبد الرضا خان مباشر آنجا را گرفته برده ، مقدار كلى اموال آنها را غارت كرده ، قلعه و برجهايى كه محل مستحفظ بوده است تصرف كرده‌اند . وقوع اين قضيه در خاكپاى جواهرآساى مبارك ، محل تعجب گرديد ؛ مقرر فرمودند ، چندى قبل هم كريم خان مرتكب اين حركات شد ؛ « محل رستم » را غارت كرده و چند نفر را هم بقتل رسانيده بود ، كه مقرر گرديد حتما او را دستگير كرده به سزا برسانند ؛ حالا هم اين راپورت و تلگراف رسيده است . چه اقدامى در اين باب كرده‌ايد ؟ البته سريعا مأمورين مخصوص فرستاده ، اقدامات سريعه ، به عمل آورده حتما و بلاعذر ، كريم خان را دستگير كرده آنچه را كه از محل رستم بغارت برده است تمام و كمال ، گرفته رد كرده در خصوص مقتولين هم ، خون بست نموده ديهء خراجات را گرفته رد كرده ، طايفه بوير احمد را از خاك رستم و محل مستحفظين خارج نموده ، عبد الرضا خان مباشر را كه گرفته برده‌اند ، مستخلص ساخته تقويت لازم را در حفظ نظم ممسنى با مشار اليه فرموده ، مستحفظى كه براى آنجا مرسوم و معمول است معين كرده ، در دستگيرى كريم خان سعى و جهاد بليغ نموده نتيجهء اقدامات را زود اطلاع دهيد به عرض برسد - سلطان عبد الحميد . » « 3 » در نامهء ديگر كه بدون تاريخ است ، عين الدوله به وزير مخصوص ، مىنويسد كه به قرار اطلاع واصله ، « . . . سارقين و اشرار فارس ، باز بناى شرارت و تاخت‌وتاز به حدود يزد گذاشته متعرض عابرين و قوافل مىشوند و از جمله دو قافله را در حدود يزد زده و غارت كرده‌اند . تفنگچيهاى مستحفظين خاك يزد ، آنها را تعاقب كرده اموال مسروقه را گرفته رد ، و يك نفر از تفنگچيها را هم سارقين ، به ضرب گلوله ، مقتول كرده‌اند . زود اقدام كنيد كه اعادهء نظم آن حدود بروجه اكمل فراهم آيد - سلطان عبد الحميد ( عين الدوله ) . « 4 »

--> ( 1 ) . ر ك : مجلهء بررسيهاى تاريخى . سال پنجم . شمارهء 6 ، ص 156 . ( 2 ) . همان . ص 158 . ( 3 ) . همان . ص 158 . ( 4 ) . ر ك : همان . ص 161 .